Geschiedenis Jorwert

Geschiedenis van Jorwert

De geschiedenis van Jorwert gaat terug tot de 9^e eeuw na Christus. In die periode waarin de Middelsee Friesland nog verdeelde, waren er al veel dichtbevolkte terpen. Een van de grotere terpen in de regio Westergo werd Everwirdt genoemd. Dit werd het latere Jorwert. Een stille getuige van die vroege periode is het zogenaamde ‘Amulet van Jorwert’ . Dit amulet is in de buurt van Jorwert gevonden en stamt uit de negende eeuw. Het is vermoedelijk achtergelaten door een pelgrim. Het amulet bevindt zich nu in het Fries Museum in Leeuwarden.

In Jorwert verrrees in de elfde eeuw na Christus, een grote uit tufsteen opgetrokken kerk. De naam van de kerk Redbadtsjerke stamt af van de patroon Sint Radboud. in die tijd Bisschop van Utrecht. De tufstenen kerk kent zowel Romaanse als Gotische stijlkenmerken, ondermeer het gevolg van de vele restauraties die in de loop der eeuwen zijn uitgevoerd.

Jorwert speelde in de late Middeleeuwen een belangrijke rol in de rechtspraak, zowel de kerkelijke als de burgerlijke juridische zittingen voor de regio werden in Jorwert gehouden. In Jorwert werd in die periode (omstreeks 1400) het hoofddecanaat gevestigd.

Jorwert maakte in de periode 1636-1916 deel uit van de Grietenij Baarderadeel, tussen 1916-1983 werd dit de gemeente Baarderadeel en in 1984 werd Baarderadeel samengevoegd met de gemeente Hennaarderadeel tot het huidige Littenseradiel. De naam van het dorpscafé Het Wapen van Baarderadeel verwijst nog naar deze historie. De geschiedenis van Jorwert in de 20^e eeuw wordt uitgebreid beschreven in het boek ‘Toen God verdween uit Jorwerd’ van dorpsgenoot Geert Mak.

Er bestaan nog oude ansichten van Jorwert met foto’s uit het begin van de vorige eeuw. Één van de typische sporten in Jorwert is ‘Tippen’. Zoals uit het krantenartikel hiernaast blijkt was Jorwert een van de drie plaatsen in Friesland waar het tippen werd beoefend.

Onlangs publiceerde de gemeente Littenseradiel op DVD de in 1952 gemaakte film ‘Zoeklicht op Baarderadeel’ van filmmaker Han de Vries. We hebben er enkele fragmenten uitgehaald die betrekking hebben op Jorwert:

Bron: Uit de Geschiedenis van Jorwert, Jolt Oostra Rzn 1993 en Hir is eskriven, Rolf Bremmer 2004